Getir Nasıl Çalışır? Psikolojik Bir Bakış
Bir gün alışveriş yapmak için evden çıkmak zorunda kalmamak, her şeyin parmaklarımızın ucunda olması… Dijitalleşen dünyada birçoğumuzun hayalini kurduğu bu gerçeklik, artık her gün bizimle. Getir, hayatımıza sadece bir uygulama olarak girmedi, aynı zamanda alışveriş yapma biçimimizi, zaman algımızı ve davranışlarımızı da dönüştürdü. Peki, bu uygulama nasıl çalışıyor ve daha önemlisi, kullanıcıların bu uygulamaya gösterdiği ilgi hangi psikolojik süreçlere dayanıyor?
Teknolojinin Zihnimizdeki Yeri: Kognitif Psikoloji
Hız ve Kolaylık Arzusu
Getir’in arkasındaki güçlü mantık, insan zihninin kognitif (bilişsel) süreçlerine dayanır. Bilişsel psikoloji, insanların çevreleriyle nasıl etkileşimde bulunduklarını ve bilgiyi nasıl işlediklerini inceleyen bir alan olarak, alışveriş alışkanlıklarımızda belirgin bir rol oynar. İnsanlar, mümkün olan en hızlı ve en az çaba ile sonuca ulaşmayı tercih ederler. Getir, tıpkı diğer mobil uygulamalar gibi, kullanıcılarına bu kolaylığı ve hızı vaat eder.
Getir’in “2 dakikada kapınızda” sloganı, insanların bilişsel süreçlerini çok iyi bir şekilde manipüle eder. İnsanlar zamanlarını değerli kabul ederler ve bu yüzden hızlı çözümler ararlar. Bilişsel psikolojide, “tembellik” veya “savaş ya da kaç” tepkisi gibi terimler, insan beyninin anlık ihtiyaçları karşılama eğilimlerini tanımlar. Getir, kullanıcılarına bu eğilimleri tam anlamıyla kucaklayarak, onlara birkaç dakikada bir ihtiyacı giderme fırsatı sunuyor.
Çabuk Memnuniyet: Erteleme ve Hızlı İhtiyaç Giderme
Yapılan araştırmalar, insanların uzun vadeli tatmin yerine kısa vadeli ödüllere yönelme eğiliminde olduğunu gösteriyor. Bu durum, hemen tüketme dürtüsüyle birleşir. Kognitif psikologlar, “hemen tatmin” arzusunun beynimizin daha hızlı ve daha kolay çözümleri tercih etmesinin bir sonucu olduğunu söylerler. Bu nedenle, Getir gibi uygulamalar, anında teslimat vaadiyle bu davranışı tetikler.
Duygusal Zekâ ve Kullanıcı Deneyimi
Empati ve Güven İnşası
Duygusal zekâ, bireylerin duygularını tanıyıp yönetmelerine ve başkalarının duygusal hallerini anlamalarına yardımcı olan bir beceridir. Getir, kullanıcıların duygu ve ihtiyaçlarını anlamaya dayalı bir model üzerinde çalışır. İhtiyaçlarını hızla karşılamak, hem pratik hem de psikolojik olarak kullanıcıların olumlu duygular beslemelerini sağlar. Duygusal zekâ, temelde iki bileşene dayanır: öz farkındalık ve başkalarının duygusal hallerine duyarlılık. Getir, her iki alanda da kullanıcılarıyla empatik bir bağ kurar. Müşterinin kolayca sipariş verebilmesi, hızlı teslimat ve güvenli ödeme yöntemleri, olumlu duygusal tepkileri artırır.
Ayrıca, sosyal medya üzerinden yapılan reklamlar, Getir’in müşteriye sürekli olarak kişisel bir deneyim sunduğunu hissettirir. Bu da duygusal zekânın bir parçasıdır: Müşteriler kendilerini dinlenmiş ve değerli hisseder. Araştırmalar, müşterilerin markalara olan güveninin, onların tekrar satın alma kararlarını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. Getir’in sunduğu hızlı hizmet, aslında bir güven inşa etme aracıdır; güven duygusu, tüketici sadakati yaratır. Bu da Getir’in bu kadar popüler olmasının psikolojik nedenlerinden biridir.
Duygusal Bağ ve Bağımlılık
Çok sık kullanılan mobil uygulamalar, zamanla kullanıcılarının duygusal bağ kurdukları araçlar haline gelir. Getir, kullanıcılarının bir alışverişten daha fazlasını deneyimlemelerine olanak tanır. Kolaylık ve hızın ötesinde, bu uygulama ile bir alışveriş yapmak, çoğu zaman “gerçekten ihtiyacım olduğu” bir şey değil, duygusal bir tatminin sonucudur. Örneğin, yorgun bir günün sonunda, yemek siparişi vermek, sadece fiziksel bir ihtiyaç giderme değil, aynı zamanda kendini ödüllendirme ve duygusal rahatlama biçimidir.
Araştırmalara göre, bireyler bazı alışkanlıkları geliştirdiklerinde, bunlardan vazgeçmeleri daha zor hale gelir. Getir gibi uygulamalar, kullanıcılarına alışveriş yapma konusunda sürekli hatırlatmalar göndererek ve kullanıcı davranışlarını kişiselleştirerek, bir tür “bağımlılık” yaratabilir. Bu tür uygulamaların, kullanıcıların bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde duygusal ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir rolü olduğu söylenebilir.
Sosyal Psikoloji ve Getir
Toplumsal Normlar ve Getir’in Toplumdaki Yeri
Sosyal psikoloji, bireylerin sosyal etkileşimlerde nasıl davranacaklarını ve toplum içindeki normları nasıl benimsediklerini anlamaya çalışır. Getir’in başarısının bir diğer önemli yönü, toplumsal normları şekillendirmesidir. İnsanlar, başkalarının davranışlarını gözlemleyerek ve toplumun geneline uyarak kararlar alırlar. Getir, aslında bir toplumsal norm oluşturdu: Artık “market alışverişini” yapmanın, evden dışarı çıkmak zorunda kalmadan, birkaç tıklama ile yapılabileceği bir standart haline geldi.
Sosyal etkileşim, kullanıcıların Getir gibi uygulamaları kabul etme hızını etkiler. Eğer bir kişi çevresindeki insanlardan bu tür bir uygulamayı kullanıyorsa, o da benzer şekilde uygulamayı kullanmayı tercih eder. Bu davranış, sosyal etki kavramı ile açıklanabilir. İnsanlar, bir davranışın doğru olduğunu düşündüklerinde, toplumsal olarak bu davranışı benimseme eğilimindedirler. Getir de bu süreçten yararlanarak, hızlı teslimat ve kolaylık gibi unsurları toplumsal bir gereklilik haline getirmiştir.
FOMO (Fear of Missing Out) ve Getir
Bir başka sosyal psikolojik unsur ise, FOMO (fear of missing out) yani “bir şeylerden geri kalma korkusu”dur. İnsanlar, toplumsal olarak kabul edilen normları takip etme eğiliminde olduklarından, başkalarının yeni bir uygulama kullanıyor olması, onları da aynı şekilde kullanmaya itebilir. Getir’in reklamlarında ve sosyal medya paylaşımlarında sürekli olarak bu uygulamanın ne kadar hızlı ve kullanışlı olduğu vurgulanır. İnsanlar, başkalarının bu hızlı ve kolay alışverişi deneyimlediklerini gördükçe, “ben de bu fırsatı kaçırmamalıyım” hissine kapılabilirler.
Sonuç: Teknolojik Uygulamalar ve Psikolojik Davranışlar Arasındaki İnce Çizgi
Getir’in nasıl çalıştığına dair psikolojik bir bakış, yalnızca uygulamanın sunduğu kolaylık ve hızla ilgili değil, aynı zamanda insan davranışlarını şekillendiren psikolojik süreçlerle de ilgilidir. İnsanlar zamanlarını değerli görürler ve hızlı çözümler arayarak, hemen tatmin olma eğilimindedirler. Getir, bu ihtiyacı karşılayarak, aynı zamanda duygusal ve sosyal bağlar kurma konusunda da etkili olur. İnsanlar, sadece bir uygulama kullanarak ihtiyaçlarını gidermekle kalmaz, aynı zamanda toplumsal normları takip ederek, başkalarıyla da uyum içinde hareket ederler.
Bir düşünün, son kez Getir’den sipariş verdiğinizde ne hissettiniz? Gerçekten ihtiyacınız olduğu için mi sipariş verdiniz yoksa sadece zamanın nasıl geçtiğini fark etmeden, kolayca ulaşılabilir bir şeyin peşinden mi gittiniz? Bu uygulamalarla kurduğumuz ilişkiler, bilinçli veya bilinçsizce duygusal bir tatmin mi sağlıyor?