En Kaliteli Zeytinyağı Hangi Ülkenin?
Şimdi soruyorsunuz, “En kaliteli zeytinyağı hangi ülkenin?” Bunu sormak, yavaşça bir çırpıda zevkle yediğiniz tabaklarda kaybolan o zeytinyağını düşünmek gibidir aslında. Ve tabii, insanın hayatında o an geldiğinde düşündüğü ilk şeylerden biri de zeytinyağının vatanı, o mükemmel damak tadını kucaklayan yeri oluyor. Ama ben size buradan, İzmir’den sesleniyorum: Zeytinyağının babası belli, ama tam olarak hangi ülke olduğu, tartışılır… Hadi başlayalım.
Bir Zeytinyağı Sohbetinin Başlangıcı
İzmir’de, her sokağın köşesinde bir zeytinyağı dükkanı var. Her dükkanın kapısında “En kaliteli zeytinyağı burada!” yazıyor. Yani, evet, İzmir’de zeytinyağı alırken biraz da böyle bir hisse kapılıyorsunuz: “Hangi biri gerçekten en iyi?” O kadar çok seçenek var ki… Bir arkadaşım geçenlerde markette zeytinyağı alırken tam 15 dakika kafayı sıyırarak etiketlere bakmıştı. Sonunda, bir zeytinyağını seçip alırken “Bu kadar kaliteyi bir arada barındıran başka bir ülke var mı?” diye kendine sormadan edemedi.
Güzel kardeşim, zeytinyağı konusunda bir ülke lideri var, ama diğerlerinin de her biri kendi yerinde harika. O yüzden kimseyi küçük görmeden, zeytinyağı aşkını paylaşalım.
Yunanistan: Zeytinyağının Krallığı
Yunanistan, zeytinyağı denince akla ilk gelen ülkelerden biri. Yunanlar zaten bu konuda biraz da “egoist” diyebileceğimiz bir tutum sergiliyorlar, ama haklılar. “Zeytinyağı bizden çıkıyor, başkasından gelirse bıyık altı esprisi yaparız!” gibi bir duruşları var. Hatta bir arkadaşım geçenlerde şaka yollu “Yunanlar zeytinyağını kendilerinden başka kimseye vermez” demişti. Gerçekten de, Yunanistan’dan çıkan zeytinyağlarının büyük bir kısmı “koroniki” ve “kalamata” gibi çeşitlerden oluşuyor. Bütün Yunan adaları neredeyse zeytin ağaçlarıyla dolu.
Yunan zeytinyağını neden bu kadar övüyorum? Çünkü kalite burada doğrudan toprakla ve iklimle ilgili. Yunanistan’ın Akdeniz iklimi, zeytin ağacına müthiş bir verim sağlıyor. Ama en önemli şey, yağın tazeliği ve yapısı. Bir zeytinyağı ne kadar taze olursa, o kadar meyvemsi bir tat alırsınız. Yunanlar, zeytinyağını tam olgunlaşmadan toplar, böylece daha yoğun ve zengin bir tat elde ederler. Hani böyle bir tabak zeytinyağlı salata yediğinizde, vücudunuzda bir “Oh be” hissi oluşur ya, işte o an Yunan zeytinyağını içiyorsunuz demektir.
İtalya: Zeytinyağının Stil Sahibi Şehri
Herkes zeytinyağını seviyor ama İtalyanlar… İtalyanlar bu işi adeta sanata dökmüş. Zeytinyağını sadece bir yemek malzemesi olarak görmüyorlar. Zeytinyağı, onlar için bir tutku, bir yaşam tarzı. “Eee, biz bir parça tost yapıp üzerine zeytinyağı dökmeyelim mi?” dediklerinde, “Hadi ya, tostun üzerinde zeytinyağı mı?” diye şaşıracak kadar farklı düşünürler. Ama sonra bir şişe İtalyan zeytinyağı açtığınızda “O kadar da abartılacak bir şey yokmuş!” diye düşünüp kendinizi affedersiniz, başka bir boyutta hissedersiniz.
Ve evet, zeytinyağının modasını başlatanlar İtalyanlar. Sicilya, Toskana, Puglia gibi bölgelerde yetişen zeytinler, İtalya’nın zeytinyağını dünya çapında ünlü yapmıştır. İtalya’da zeytinyağının kalite ölçütleri de son derece titizdir. Yüksek asidite ve soğuk pres yöntemiyle elde edilen zeytinyağları, bu bölgenin imzası gibidir. Ayrıca, İtalyan zeytinyağları, yemeklere lezzet katma noktasında “detaya” çok önem verir. Mesela, işte şu anda şurada, bir İtalyan restoranında, “Geleneksel İtalyan Zeytinyağıyla Fırınlanmış Patlıcan” yediğinizde, bir zamanlar “Aaa, zeytinyağı işte, bu ne fark eder?” dediğiniz o basit malzemenin ne kadar özel olduğunu fark edersiniz.
Türkiye: Zeytinyağının “Evdeki Hesap” Hali
Ve tabii ki, Türkiye. Zeytinyağı deyince, aklımıza hemen Ege’nin güneyi gelir. Evet, doğru bildiniz, İzmir ve çevresi. Burada zeytinyağı var, burada zeytinyağı var… Yani, bir “Zeytinyağı Krallığı” diyebilir miyiz? Yani, belki biraz daha mütevazı olalım, ama gerçekten de Türkiye zeytinyağı konusunda son derece iddialı. Ne de olsa, Ege bölgesinde büyüyen zeytin ağaçları, hem işçilik hem de toprak kalitesi açısından harika bir ortam sunuyor.
Ege’nin otantik zeytinyağı çeşitleri ve genellikle soğuk sıkım yöntemiyle elde edilen yağlar, hem sağlık hem de tat açısından son derece değerli. Benim favorim, zeytinyağını direkt ekmek banarak yemek. Bunu da genellikle yediğim kız arkadaşlarıma “Yani, siz bunun değerini bilemezsiniz” gibi havalı laflar ederek yiyorum.
Tabii, Türkiye’nin zeytinyağı üretimi bazen yerel, bazen de biraz daha modern bir süreçle ilerliyor. Yani, eskiden köyde bir “zeytinyağı fabrikası”na gidip birkaç kilo yağ almak neredeyse bir gelenekken, şimdi her marketin zeytinyağı rafında Türkiye’den bir sürü çeşit var. Yine de, “Sizce en kaliteli zeytinyağı hangi ülkenin?” sorusu üzerine biraz daha düşünüp, Türkiye’yi kesinlikle şampiyon olarak sayabilirim. Çünkü, ne olursa olsun, Ege’de otururken, sofrada bir Türk zeytinyağının yerini kimse tutamaz!
Sonuç: Zeytinyağının Kendine Has Bir Yolculuğu
Sonuçta, her ülkenin zeytinyağı kendine has. Yunanistan, İtalya ve Türkiye… Her biri başka bir zeytinyağı efsanesinin peşinde. Ama bir gerçek var: Zeytinyağını kim ne kadar severse, o kadar tazeyken, doğal olanı tercih ediyorsa, orada kaliteyi bulmak mümkün.
Hadi, bu yazı da bitti, ama unutmayın: Zeytinyağı bir ülke değil, aslında biraz da “senin” olacak. Nereden aldığınız değil, nasıl kullandığınız önemli. Zeytinyağı, en sonunda her yudumda bir şifa bulmanızı sağlasın. Şimdi, zeytinyağını bir kenara bırakıp, ekmek banmaya gidelim… Sonuçta, İzmir’de, 25 yaşında bir gencin kahvaltısında zeytinyağına her zaman yer vardır.